پست ها

ارزن را اغلب به عنوان غذای پرندگان می‌شناسند ولی باور کنید فقط مخصوص پرندگان نیست و به عنوان یکی از غلات، طعم شیرینی ملایمی داشته و حاوی هزاران ماده مغذی مفید است که در سفره ایرانی به فراموشی سپرده شده است، بنابراین بیایید درباره خواص یک دانه نازنین، ریز و پرخاصیت صحبت کنیم که بدون گلوتن نیز هست.

خواص شگفت انگیز ارزن برای سلامتی

خواص و مزاج این غله بدون گلوتن در طب سنتی بدین شرح است:

مزاج آن سرد و خشک است.

حاوی نشاسته فراوان و کلی ریزمغذی ارزشمند که فاقد گلوتن است و در مبتلایان به سلیاک، غذایی فوق‌العاده محسوب می‌شود.

از خاصیت خشک‌کنندگی و قبض موجود در ارزن می‌توان برای خشک کردن رطوبات بدن، بند آوردن خونریزی زیاد ماهانه یا پس از زایمان و یا خونریزی‌های گوارشی، همچنین افتادگی مثانه و رحم به صورت استعمال موضعی (نشستن در محلول حاوی جوشانده صاف شده ارزن) و خوراکی بهره برد.

سوپ و حلوای آن به خصوص در سه روز نخست قاعدگی بسیار عالیست.

فیبر و نشاسته، انواع ویتامین ب، ویتامین ای، کلسیم، مس، منیزیم، سلنیوم، پتاسیم موجود در آن موجب تنظیم چربی خون، قندخون، فشارخون، تنظیم بهتر خواب شبانه، تقویت استخوان‌ها، کاهش اشتها و کمک به روال کاهش وزن می‎‌شود.

ادرار آور است.

با فیبر فراوانش از خطر بیماری‌های سخت علاج روده بزرگ می‌کاهد.

آنتی‌اکسیدان فراوانی دارد که روند پیری را کند می‎‌کند و در افزایش قدرت ترمیم بافت‌های بدن موثر است.

اگر به خوبی هضم شود، برای تقویت بدن بسیار مناسب است.

مصرف آن به همراه شیرینی‌های طبیعی و حلواها برای کسانی که هضم خوبی دارند، بسیار مقوی و خون‌ساز است.

پختن آن همراه شیر و کره و شیرین کردن آن با عسل یا شکر نیز از خشکی آن کاسته و غذایی پرخاصیت و خوش هضم می‎‌شود.

چگونه با ارزن بدون گلوتن آشپزی کنیم؟

ارزن پخته طعم و ظاهری شبیه کینوا دارد و حتماً باید تف داده شده و بدون پوست طبخ شود، در برخی از شهرها که جزئی از خوراک محلی‌شان است مثل بخش‌هایی از استان خراسان، کارگاه‌هایی وجود دارد که پوست آن را جدا می‌کنند، اما در دیگر شهرها چه باید کرد؟

چگونه با ارزن بدون گلوتن آشپزی کنیم؟

ارزن پخته طعم و ظاهری شبیه کینوا دارد و حتماً باید تف داده شده و بدون پوست طبخ شود، در برخی از شهرها که جزئی از خوراک محلی‌شان است مثل بخش‌هایی از استان خراسان، کارگاه‌هایی وجود دارد که پوست آن را جدا می‌کنند، اما در دیگر شهرها چه باید کرد؟

نحوه جداسازی پوست ارزن

ابتدا ارزن‌ها را در غذاساز یا آسیاب دو تا پالس یا دو تا چرخ بدهید.

قرار نیست پودر شود!!! بعد الک کنید، تا بیشتر پوست آن جدا شود.

سپس در آب بخیسانید و اجازه دهید پوست‌ها روی آب جمع شوند، حالا مغز ارزن در درسترس است

توگی شیر

یکی از دستورات پخت با ارزن، غذای محلی گناباد، به نام توگی شیر است.

پس از گرفتن پوست و تف دادن آن، یک پیمانه مغز ارزن را با یک پیمانه آب بپزید.

آب که جذب دانه‌ها شد، سه پیمانه شیر اضافه کنید و اجازه دهید خوب بپزد.

حالا کمی کره و کمی نمک اضافه کنید. نوش جان

اگر با کینوا آشپزی می‌کنید!

اگر با کینوا آشپزی نموده و در کنار سالاد یا سبزیجات از آن بهره می‌برید،

مغز ارزن را با دو یا سه برابر خودش، آب بپزید تا آب جذب خودش شود، همان کاربرد کینوا را دارد.

اگر بخواهید طعم بهتری داشته باشد می‎‌توانید به جای آب از آب مرغ یا آب برنج استفاده کنید.

حلوا ارزن

ارزن پوست گرفته و خشک شده را آرد کنید و در تابه تف داده (سویق ارزن) و به تنهایی یا همراه با آرد برنج و کمی آرد گندم، روغن و شهد و … حلوا درست کنید.

سوپ و حلوای ارزن به خصوص در سه روز اول قاعدگی عالیست.

نکات مهم در تهیه ارزن

ارزن هم به صورت فله‌ای و هم به صورت بسته‌بندی شده در فروشگاه‌‎ها عرضه می‌گردد.

سعی کنید همیشه ارزن‌های بسته‌بندی شده که مخصوص پخت و پز بوده و به صورت بهداشتی تهیه شده‌اند را خریداری نمایید.

ارزن‌های فله‌ای چون اغلب به عنوان غذای مرغ و پرندگان عرضه می‌‎شوند، از نظر بهداشتی چندان قابل اطمینان نبوده و توصیه نمی‎‌شوند.

بعد از تهیه، آن را بو کنید باید بوی تازگی بدهد نه بوی کپک و کهنگی.

ار ارزن در ظروف بسته و در محیط خشک و خنک نگهداری کنید

عوارض زیاده روی در مصرف

زیاده روی در مصرف این غله (به ویژه در معده های ضعیف و افراد سرد و خشک) تولید خون سوداوی می‌کند.

در افراد دارای کم‌کاری تیروئید نیز نباید زیاد مصرف شود.

مصرف ارزن برای چه افرادی مناسب نیست؟

افراد دارای معده ضعیف

افراد سرد مزاج

افراد دارای کم کاری تیروئید

مصلحات

شیر، عسل، کنجد، روغن زیتون یا کره و شکر

لوبیا چشم بلبلی از خانواده بقولات یا حبوبات است که ویتامین و مواد مغذی زیادی را با خود به همراه دارد که سبب خواص متعددی می‌شود. انتخابی سالم برای به کار بردن در رژیم غذایی است که به اعتدال می‌توان از آن استفاده کرد.

مشخصات لوبیا چشم بلبلی

«لوبیا چشم بلبلی» و نوعی از آن را لوبیای گل گویند. در کتب طب سنتی با نام «لوبیای بلدی» و به هندی «لوبا» گفته می‌شود.

ظاهر آن بیضی شکل است که روی آن یک قسمت بیضی شکل مشکی (مانند چشم) نیز قرار دارد و به دلیل همین شکل ظاهری که دارد به آن لوبیا چشم بلبلی می گویند .

این نوع از لوبیا معمولاً، در تهیه بسیاری از غذاها از جمله خوراک لوبیا، لوبیا پلو، قورمه سبزی یا خورش کرفس با لوبیا چشم بلبلی، دمی لوبیا، سالاد، سوپ و کوکو لوبیا چشم بلبلی، خوراک ماش و لوبیا و … کاربرد دارد.

کمی گرم و تر بوده و مانند سایر انواع لوبیا، نفاخ و دیرهضم است.

خواص لوبیا چشم بلبلی

این نوع از حبوبات با اینکه خواص متعدد و بالقوه‌ای به همراه دارد، اغلب در رژیم غذایی نسبت به لوبیا چیتی و یا نخود کمتر مصرف می‌شود، در ادامه به خواص آن اشاره خواهیم کرد:

منبع عالی پروتئین و دارای طبع کمی گرم و تر.

حاوی مقادیر بالای آهن، مس، فولات و تیامین که برای پیشگیری و درمان کم خونی و رشد کودکان مفید است.

فلانوئیدهای موجود در آن، در بهبود مشکلات قلبی و عروقی بسیار مفیدند.

فیبر آن به سیستم گوارشی نظم می بخشد و مانع یبوست و جذب کلسترول بد می شود .

فیبر موجود در این لوبیا به عنوان یک منبع پروبیوتیک عمل می‌کند که سبب تحریک رشد باکتری‌های مفید در روده می‌شود.

روی موجود در این نوع لوبیا، برای عملکرد صحیح سیستم ایمنی بدن و ترمیم زخم ها لازم است.

به رساندن خواص آنتی اکسیدانی به بدن منجر می‌شود. در نتیجه از بدن در مقابل رادیکال‌های آزاد محافظت خواهد شد.

فیبر قابل حل در آن نیز برای بیماران دیابتی مفید است.

با کالری کمی که به همراه دارد، به تامین و دریافت مقدار زیادی فیبر، پروتئین، مواد معدنی و ویتامینی دیگر منجر می‌شود.

نفاخ و دیرهضم است اما چنانچه نفخ آن خوب گرفته شود و خوب پخته و نرم شود، تقویت کننده سینه و ریه است.

لوبیا چشم بلبلی و مشکل همیشگی نفخ!

مصرف انواع لوبیا، در اکثر افراد، باعث ایجاد نفخ و دل پیچه می‌شود، لذا جهت کاهش این اثر توصیه می‌شود آن را از حدود یک روز قبل، در آب خیسانده، آب آن را دور بریزید و سپس به مدت 10 دقیقه با آب تازه و روی شعله بالا جوشانده و مجدداً آب آن را تخلیه کنید.

انواع غذا با لوبیا چشم بلبلی

یکی از روش‌های مصرف این لوبیا که بسیار ساده است، پخت کامل آن و اضافه کردن مقداری آب یا عصاره گوشت به آن است.

حتی می‌توانید آن‌را به همراه قطعات گوشت بپزید و مانند خورشت یا خوراک از آن استفاده کنید.

انواع مواد و سبزیجات را در کنار لوبیا چشم بلبلی می‌توان استفاده کرد که اغلب طعم متفاوت و مطلوبی را به همراه خواهد داشت.

به گزینه‌های زیر برای به کار بردن این نوع لوبیا در منوی تغذیه‌ای توجه کنید:

دم پختک با لوبیا چشم بلبلی و گوشت چرخ کرده قلقلی

دمی آن با برنج و آب گوجه

میگو پلو و شوید پلو با این لوبیا

قورمه سبزی یا خورش کرفس با این لوبیا

خورشت آن به همراه گوشت و پیاز

پخت خوراک آن مانند پخت خوراک لوبیا چیتی

خوراک لوبیا ماش

لوبیا پلو شیرازی

مصلح لوبیا چشم بلبلی چیست؟

آنرا همراه با مقداری گوشت بپزید.

در انتهای پخت به آن یکی از موارد همچون کمی زیره، خردل، دارچین، نمک، آویشن، روغن زیتون اضافه کنید.

مضرات و عوارض زیاده‌روی در مصرف لوبیا چشم بلبلی

این نوع از لوبیا خواص متعددی به همراه دارد. سرشار از مواد معدنی و ویتامینی مفید برای بدن است. اما در صورت زیاده‌روی و عدم رعایت نکات، عوارضی را نیز به همراه دارد:

رافینوز به عنوان نوعی فیبر در لوبیا چشم بلبلی وجود دارد که سبب بروز مشکلات گوارشی مانند نفخ، درد و گاز معده برای برخی از افراد می‌شود.

با نفخ گیری آن به روش فوق و استفاده از مصلح می‌توانید تا حدودی از رافینوز موجود در آن بکاهید و هضم آنرا ساده کنید.

حاوی مقداری اسید فیتیک است که بر اثر آن، جذب مواد معدنی از جمله آهن، منیزیم، کلسیم و روی کاهش خواهد یافت. از این رو بهتر است مصرف متعادلی از آن را در رژیم غذایی داشت. اما اسید فیتیک موجود در آن با خیساندن تا حد بالایی از بین می‌رود.

مصرف بیش از حد نرمال این نوع لوبیا به غلظت خون ممکن است منجر شود؛

همچنین زیاده روی در مصرف آن می‌تواند منجر به تولید خلط غلیظ شود.

زیاد خوردن آن مخصوصاً در شب باعث دیدن خواب‌های بد و مشوش است.

موارد منع یا محدودیت مصرف

بیماران مبتلا به نقرس و اسیداوریک بالا لازم است پروتئین کمتری دریافت کنند؛ این نوع لوبیا حاوی پروتئین بالایی است و بهتر است بیماران مبتلا به نقرس و اسید اوریک بالا از آن کمتر استفاده کنند.

افراد زیر نیز بهتر است در مصرف آن محتاط باشند:

زنان باردار (به ویژه سه ماهه اول)

مادران شیرده (آغاز شیردهی)

افراد دارای سرگیجه

کسانی که معده ضعیفی دارند.

افراد دارای نزله (به دلیل امتلا و پرشدن سر از رطوبات و فضولات ناشی از مواد نفاخ)

کودکان و افراد مسن (چون هضم خوب و قوی ندارند).

بررسی خواص و مزاج لوبیا در طب سنتی

خواص و مزاج لوبیا در طب سنتی بدین قرار است:

مزاج آن گرم و تر است.

اگر خوب پخته شده و هضم شود، چاق کننده است.

لوبیا محرک و تقویت کننده قوای جنسی است.

ملین و نرم کننده سینه و ریه است.

لوبیا ادرار آور و شیر افزاست.

لوبیای سرخ و لوبیای چیتی دارای طبیعت گرم و تر است و لوبیای سفید و لوبیای چشم بلبلی در گرمی و سردی معتدل است. نفاخ و دیر هضم بوده و سبب تولید خلط غلیظ می شود.

عوارض و مضرات مصرف لوبیا

نفاخ است.

دیر هضم است.

سبب تولید خلط غلیظ می‌شود.

زیاده روی در مصرف آن باعث دیدن خواب های پریشان می‌شود.

مصرف لوبیا در چه مواردی توصیه نمی‌شود؟

مصرف لوبیا برای ابتدای شیردهی نامناسب است چرا که با بروز نفخ باعث درد درد و دلپیچه نوزاد می‌شود.

همچنین افزایش احتمال خونریزی مادر با لوبیا ،نخود ،کنجد ،کرفس وجود دارد پس در طول بارداری خصوصاً سه ماهه اول باید این مواد را حذف و یا به ندرت و در مقادیر کم از آن‌ها بهره برد.

مصرف لوبیا برای چه افرادی توصیه نمی‌شود؟

خانم‌های باردار و شیرده

کسانی که معده‌های ضعیف دارند

کودکان و افراد مسن

مصلحات لوبیا

ادویه هایی مانند آویشن،خردل، دارچین، زنجبیل، زیره، فلفل، نمک و روغن زیتون به اصلاح لوبیا کمک می‌کنند.

حرف پایانی

لوبیا چشم بلبلی خواص متعددی را به همراه دارد که به 10 مورد از آن‌ها اشاره کردیم. اما بهتر است تنوع غذایی را در مصرف انواع حبوبات از جمله این لوبیا در نظر داشته باشید و از زیاده روی در مصرف یک نوع ماده غذای پرهیز کنید.

معرفی لوبیا قرمز

لوبیا قرمز (kidney bean) یکی از حبوبات محبوب و پر استفاده مخصوصا برای ما ایرانی هاست. رنگی بین قهوه ای و قرمز دارد. سرشار از پروتئین است و برای گیاه خواران جایگزین خوبی برای گوشت است.

لوبیا قرمز به دلیل شکل ظاهری که به کلیه انسان دارد، به انگلیسی Kidney bean نامیده می شود. لوبیا قرمز در مناطق نیمه گرمسیری کشت می شود و امروزه برزیل به عنوان بزرگترین تولید کننده لوبیا قرمز در جهان شناخته می شود.

ترکیبات لوبیا قرمز

مقداری سدیم

پتاسیم

پروتئین

نشاسته

کربوهیدرات

اسید فولیک

آنتی اکسیدان ها و فلاونوئید ها

ویتامین C

ویتامین B1، ویتامین B3، ویتامین B5 و ویتامین B6

آهن

مس

کلسیم

منگنز

منیزیم

فسفر

روی

سلنیوم

مولیبدن

فیبر

کولین

اسید پانتوتنیک

ویتامین E

ویتامین K

اسید چرب امگا 3و امگا 6

طبع لوبیا قرمز

طبع لوبیا قرمز گرم و تر است.‏

خواص لوبیا قرمز

مدر.

درمان بیماری‌های کلیه (سنگ کلیه) و مثانه به دلیل مقادیر بسیار کم سدیم و مقادیر بالای فیبر لوبیا قرمز.

نرم کننده ریه و سینه.

مقوی قلب و درمان بیماری های قلبی به دلیل داشتن فولات.

تقویت کننده نیروی جنسی.

قاعده‌آور.

تقویت و رفع مشکلات دستگاه گوارش.

کاهنده چربی‌های اشباع شده و کلسترول خون.

ضد سرطان.

پاک کننده روده‌ها.

کاهنده و تنظیم کننده فشار خون با داشتن پتاسیم، منیزیوم، فیبر محلول و پروتئین.

درمان یبوست به دلیل داشتن الیاف غذایی نامحلول به خصوص از بین بردن خطر ابتلا به یبوست در زنان باردار.

ضماد خمیر آن درمان کننده اگزما و پسوریازیس به دلیل وجود خواص ضد التهابی خمیر لوبیا.

درمان کم خونی مخصوصا کم خونی در دوران بارداری به کمک آهن و فولات موجود در لوبیا قرمز.

تنظیم کننده سطح قند خون و درمان دیابت به دلیل شاخص گلیسمی پایین.

تقویت حافظه به دلیل داشتن ویتامین B1.

انرژی زا.

تقویت کننده استخوان و جلوگیری از پوکی استخوان به کمک کلسیم و منیزیم موجود در لوبیا قرمز.

سم زدای طبیعی بدن.

کمک به لاغری و کاهش وزن به دلیل داشتن مقدار زیادی فیبر. لوبیا قرمز حاوی مهارکننده های آلفا آمیلاز است که از جذب و تجزیه نشاسته جلوگیری کرده و به لاغری و کاهش وزن کمک می کند.

تقویت کننده سیستم ایمنی به دلیل آنتی اکسیدان های موجود در لوبیا.

جلوگیری کننده از ریزش مو.

تقویت کننده ناخن‌ها.

ضد چین و چروک و پیری و جوانسازی پوست به دلیل مقادیر بالای آنتی اکسیدان های موجود در لوبیا قرمز.

کاهنده سردردهای میگرنی.

کاهش خطر ابتلا به آب مروارید به دلیل وجود ویتامین B3 در لوبیا قرمز.

درمان کننده آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی به کمک مقادیر بالای مس موجود در لوبیا قرمز.

کاهنده آسم.

کمک به سلامت پوست و مو.

درمان کننده روماتیسم.

درمان گرفتگی و اسپاسم عضلانی.

لوبیا قرمز خطر ابتلا به نقرس را کاهش می دهد.

عصله سازی و جلوگیری از تحلیل بافت ماهیچه‌ای و عضلانی در حین تمرینات ورزشی.

تنظیم کننده متابولیسم بدن.

افزایش دهنده رشد نوزادان و کودکان به دلیل مقادیر بالای مواد مغذی و پروتئین موجود در لوبیا قرمز.

سم زدای طبیعی بدن.

کمک به لاغری و کاهش وزن به دلیل داشتن مقدار زیادی فیبر. لوبیا قرمز حاوی مهارکننده های آلفا آمیلاز است که از جذب و تجزیه نشاسته جلوگیری کرده و به لاغری و کاهش وزن کمک می کند.

تقویت کننده سیستم ایمنی به دلیل آنتی اکسیدان های موجود در لوبیا.

جلوگیری کننده از ریزش مو.

تقویت کننده ناخن‌ها.

ضد چین و چروک و پیری و جوانسازی پوست به دلیل مقادیر بالای آنتی اکسیدان های موجود در لوبیا قرمز.

کاهنده سردردهای میگرنی.

کاهش خطر ابتلا به آب مروارید به دلیل وجود ویتامین B3 در لوبیا قرمز.

درمان کننده آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی به کمک مقادیر بالای مس موجود در لوبیا قرمز.

کاهنده آسم.

کمک به سلامت پوست و مو.

درمان کننده روماتیسم.

درمان گرفتگی و اسپاسم عضلانی.

لوبیا قرمز خطر ابتلا به نقرس را کاهش می دهد.

عصله سازی و جلوگیری از تحلیل بافت ماهیچه‌ای و عضلانی در حین تمرینات ورزشی.

تنظیم کننده متابولیسم بدن.

افزایش دهنده رشد نوزادان و کودکان به دلیل مقادیر بالای مواد مغذی و پروتئین موجود در لوبیا قرمز.

کنترل قند خون و دیابت با کاهش سرعت آزادسازی گلوکز و قند به جریان خون.

مقادیر بالای آهن و مس موجود در لوبیا قرمز باعث تقویت فولیکول های مو شده و با جلوگیری از ریزش مو، به افزایش رشد مو کمک می کند.

مقادیر بالای فولات موجود در لوبیا قرمز احتمال نقص لوله عصبی جنین در دوران بارداری را کاهش می دهد.

درمان سندروم روده تحریک پذیر.

مصرف منظم لوبیا در رژیم غذایی باعث می شود تا شما پوست درخشانی داشته باشید.

کاهش التهاب بدن ناشی از آتروز به کمک مس موجود در لوبیا قرمز

عوارض و موارد منع مصرف لوبیا قرمز

در مصرف مواد غذایی گاهی زیاده روی در مصرف، عوارضی برعکس خواصشان خواهند داشت. اعتدال در مصرف این مواد باعث بهره مند شدن انسان از خواص مفیدشان خواهد شد.

لوبیای قرمز و سفید حاوی غلظت بالایی از ماده‌ای سمی به نام فیتوهماگلوتین است. چنانچه لوبیای قرمز قبل از مصرف پخته نشود و به صورت خام مصرف گردد با توجه به مقدار مصرف می‌تواند کشنده باشد. این ماده همچنین به مقدار کمتر در لوبیای سبز و انواع دیگر لوبیا نیز یافت می‌گردد. جهت دفع این سم، ابتدا بایستی لوبیا را به مدت 5 ساعت در آب قرار داد تا خیس بخورد. سپس آب را دور ریخته و لوبیا را در آب تازه در دمای 100 درجهٔ سانتی‌گراد به مدت 30 دقیقه جوشاند. به این ترتیب غلطت این مادهٔ سمی به حد استاندارد و بی‌خطر کاهش میابد.

زیاده روی در مصرف لوبیا قرمز به دلیل مقادیر بالای فیبر موجود در آن باعث نفخ شکم می شود. همچنین در افراد مبتلا به سنروم روده تحریک پذیر باعث یبوست خواهد شد. برای این کار می توانید حدود 12 ساعت قبل از پخت، آن را بخیسانید تا کمی از نفخ آن گرفته شود.

و همچنین اگر شما لوبیا قرمز را به صورت روزانه مصرف کنید باعث ایجاد گاز معده و نفخ می شود که ممکن است اسهال به دنبال داشته باشد.

زیاده روی در مصرف لوبیا قرمز به دلیل مقادیر بالای فولات، خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهد.

لوبیا قرمز مقادیر بالای آهن دارد و زیاده روی در مصرف آن خطر آسیب مغزی را افزایش می دهد.

باشد ، مصرف بیش از حد لوبیا قرمز باعث ایجاد بیماری های اسهال ، حالت تهوع، درد شکم و استفراغ می شود.

بدلیل پروتئین زیادی که لوبیا قرمز دارد برای کسانی که نقرس دارند یا اسید اوریک خونشان بالاست توصیه نمی شود

نخود از بهترین حبوبات از دیدگاه طب سنتی است و بهترین نوع آن این است که سفید، بزرگ و نسبتا تازه باشد. طبع نخود گرم و خشک است، البته نخودهای تازه که سبز هستند گرم و مرطوب هستند.

درحدیثی از امام صادق (ع) و امام رضا (ع) درباره نخود آمده است که فرمودند: «نخود برای درد کمر سودمند است».

در کتاب کافی نیز که از نظر حدیث معتبر است یک حدیث در موردامام کاظم (ع) آمده است که ایشان پیش و پس ازغذا نخود پخته گاهی میل می کردند.

خواص نخود در طب سنتی

نخود اصطلاحا خون صالح تولید می کند؛ یعنی پس از خورده شدن، وقتی در بدن روی آن عملیات هضم صورت می‌گیرد، خونی که بر اثر خوردن نخود تولید می شود دارای کیفیت بسیار خوبی است و تناسب اجزای خون را بهم نمی زند و بنابراین برای اکثر قریب به اتفاق انسانها غذایب سیار مفیدی است و مزاج آنها را بهم نمی زند.

مثلا مزاج را به گرمی زیاد یا سردی زیاد نمی برد و شخص را مریض نمی کند. اشتها آور هم هست. شاید یکی از دلایلی که فرموده اند قبل از غذا نخود پخته میل شود به همین دلیل باشد

تقویت کننده بدن و حرارت غریزی بدن است. حرارت غریزی آن حرارت درونی و ذاتی بدن است که از بدو تولد و خلقت شخص با او هست و عامل حیاتش می باشد و باید با غذاهای مفید بطور مرتب جایگزین و تقویت شود.

نرم کننده شکم است. بنابراین برای کسانی که یبوست دارند بسیار خوب است و یکجور ملین است. همچنین برای تقویت ریه، خشکی ریه و گرفتگی صدا نیز مورد بسیار مفیدی است، به طوری که یکی از طرق مصرفش به این صورت است که نخود را بپزند و با شیر استفاده کنند. البته قبل از مصرف باید نفخ آن گرفته شود.

نخود برای تقویت میل جنسی نیز بسیار مورد توصیه است. نخود به سه دلیل برای تقویت توان جنسی مفید است؛ یکی اینکه ایجاد حرارت می کند چون مزاجش گرم است و بنابراین میل جنسی را مخصوصا در سرد مزاجان افزایش می دهد.

دیگر اینکه غذاییت زیادی دارد و بنابراین تولید مایع جنسی که حاوی سلول های جنسی است را زیاد می کند و سوم اینکه تولیدکننده گاز و اصطلاحا ریح است که به همین دلیل نفاخ هم هست. گازی که نخود در بدن ایجاد می کند باعث ایجاد حالت نعوذ در آلات تناسلی و موفقیت‌آمیز بودن نزدیکی می شود .

نخود را گاهی به صورت برشته و تفت داده شده استفاده می کنند که درحالتی که هنوز سرد نشده باشد برای بعضی از انواع بواسیر (هموروئید: بیرون زدگی عروق و مخاط مقعدی) خوب است.

گفته شده که نخود با گوشت بهتر پخته می‌شود و این یکی از دلایلی است که غذایی به نام آبگوشت هست و اکثر انسان ها هم دوست دارند و جزء غذاهای سنتی ایران است. حکمت های زیادی در این غذا هست و برای اکثر انسانها هم خوب است مگر افرادی که خیلی چاق باشند.

در اینجا لازم به ذکر است که اکثر غذاهای سنتی ایران دارای حکمت ها و نکات مفید طبی هستند مثلا در مورد آبگوشت؛ گوشت به اضافه نخود بهتر پخته می شود، گاها پودر زیره داخل آبگوشت می ریزند که نفخ نخود را می گیرد و همچنین در طب سنتی گفته شده که همراه آبگوشت یا پس از آن قدری ترشی میل شود زیرا ترشی، چربی و حرارت مزاجی آبگوشت رامقداری کم و تعدیل می‌کند؛ بنابراین هضم آبگوشت را هم بهتر می‌کند.

غذاهایی که از نخود تولید می شود مثل فلافل، آش‌ها و سوپ هایی که در آنها نخود وجود دارد اینها همه مقوی و چاق کننده هستند و همه خواص نخود را دارند.

در احادیث ذکر شده که برای بهبود کمردرد از نخود استفاده شود. هم به شکل خوراکی مخصوصا در کسانی که مزاج سرد دارند توصیه می شود و هم می توان آرد نخود را با گلاب گرم به صورت خمیر درآورد و آن را مثل ضمادی روی کمر مالید و روی آن را با سلفون پوشاندو سپس با یک پارچه یا کمربند طبی آن را بست، به طوری که این ضماد چند ساعتی روی کمر بماند.

به‌دلیل خواص نخود و آن گرمی‌ که در نخود و گلاب است و گرم کردن موضعی ناشی از آن سلفون و کمربند طبی، می شود انتظار داشت که کمردرد بهبود پیدا می کند مخصوصا کمردردهایی که از نوع کمردردهای سرد و خشک در افراد با مزاج سرد یا در فصول سرد بیشتر اتفاق می‌افتد یا در افراد لاغر و به دنبال سرمای هوا یا نشستن در جاهای سرد رخ می دهد (اصطلاحا قولنج).

در بعضی از خانم ها که عادت ماهانه به تاخیر می افتد یا چند ماه یکبار رخ می‌دهد یا اصطلاحا می‌گویند پریود خوب باز نمی‌شود و جریان نمیابد و مخصوصا در کسانی که مزاج سرد یا ضعف بدنی دارند و به‌دلیل این ضعف بدنی پریود نمی شوند، مصرف نخود می‌تواند بسیار کمک کننده باشد

یکی از روش های ساده مصرف نخود این است که آن را بپزند، آب نخود را جداگانه با عسل مخلوط و میل کنند. این ترکیب مخصوصا برای تقویت قوای جنسی بسیار مفید است و خود نخود را می توانند در غذاهایی که قبلا نیز گفته شد در آبگوشت و آش بریزند.

آب نخود و عسل برای پاک کردن کلیه و مثانه از سنگ‌ریزه و شن هم مفید است و اگر همین آب نخود را با مقداری پودر زیره، نمک و شوید بپزند و همراه با کمی روغن زیتون و خردل خورده شود، نفخ آن نیز گرفته شده، برای افرادی که مزاج های سرد با یبوست دارند بسیار مفید است.

باید گفت تمامی موارد گفته شده درباره نخود درباره لپه هم صدق می‌کند. اما هضم لپه تا حدودی راحت‌تر از نخود است.

چه کسانی باید نخود را با احتیاط مصرف کنند

کسانی که دچار نفخ معده و روده هستند یا سوء هاضمه دارند؛ کسانی که دچار رفلاکس هستند؛ افرادی که چاق هستند و می خواهند لاغر شوند، باید مدتی نخود مصرف نکنند.

نخود همراه با غذاهای سنگین دیگر نباید مصرف شود مگر اینکه با آنها پخته شده باشد و نهایتا یک غذای یکدست حاصل شده باشد مثل آبگوشت یا آش. پس خود نخود به تنهایی یک غذای نسبتا کامل است.

آشامیدن آب بعد از خوردن نخود بسیار زیان‌آور است. چون نخود نفاخ است اصلا نباید همراه و بعد از خوردن نخود تا حداقل یک ساعت آب نوشیده شود.

نان نخود

نان نخود امروزه خیلی کم است ولی ممکن است در جاهایی مصرف شود. هضم بسیار سخت و کندی دارد و به کندی از روده ها رد می شود وممکن است ایجاد سفتی و یبوست کند و احتمالا به همین دلایل امروزه زیاد مصرف نمی شود.

این نوع نان باید با قدری نمک و یا چیزهای چرب مصرف شود تا عوارضش تا حدودی جبران شود

اصلاح الگوی تغذیه، پایه و مبنای تمام توصیه های طب سنتی ایرانی است. بسیاری از داروها در طب ایرانی مبتنی بر خواص خوراکی ها و مواد طبیعی ساخته شده و بسیاری از پرهیزات پزشکان طب سنتی با شناخت قواعد طبی حول خواص، مزایا و معایب هر یک از خوراکی ها شکل گرفته است.

حبوبات و غلات در حقیقت غذای اصلی انسان است که خداوند در آیاتی از سوره عبس به آن اشاره کرده است. با استفاده صحیح (با توجه به طبع) از حبوبات و غلات، نیازمندی‌های بدن انسان مرتفع می‌گردد.

بهترین روش طبخ حبوبات استفاده از آرام پز و یا طبخ با شعله و حرارت کم است. سعی کنید حتی الامکان از زودپز برای طبخ استفاده نکنید. صحیح‌ترین روش استفاده از حبوبات ترکیب آن‌ها با یکدیگر به نسبت درست است که در واقع، استفاده از مجموع آن‌ها است. یک نمونه از این ترکیب، پختن آش جوی مخصوص همراه پونه کوهی و پیاز و کشک و گردو است.

در ادامه با خواص حبوبات در طب سنتی آشنا خواهید شد.

نام مزاج / طبع

چاودارمعتدل لوبیا سبزگرم وتر لوبیاسفیدکمی گرم و ترلوبیا قرمزگرم و ترلوبیا چشم بلبلی کمی گرم و تر

لوبیا چیتی گرم و تر ماش سرد و خشک برنج

سرد و ترلپه گرم و خشک نخود سیاه گرم و خشک

نخود فرنگی سرد و ترنخود سفیدگرم و خشک باقلاسرد و ترگندم گرم و تر عدس گرم و خشک

معرفی میوه خرمالو

خرمالو میوه ایست از طبقه گیاهان گلدار دو لپه ای، راسته خلنگ سانان، تیره خرمالوئیان و سرده خرمالو که دارای چندین نوع می باشد. این میوه علاوه بر اینکه لذیذ است و طرفداران زیادی دارد دارای خواص زیادی از دید طب سنتی می باشد. از چوب درخت آن هم به دلیل کیفیت بسیار بالا و زیبایی که دارد در صنعت ساخت وسایل چوبی نیز استفاده می شود. این میوه را می‌توان به صورت تازه، خشک، مربا، خام یا پخته مصرف کرد.

همگی گیاهان سرده خرمالو، دارای میوه‌های خوراکی نیستند. چند گونهٔ مهم خوراکی این میوه شامل موارد زیر هستند:

خرمالوی ژاپنی (Diospyros kaki): گونه‌ای است که در میان خرمالوها بیشترین تولید جهانی را به خود اختصاص داده و در سطح وسیعی کشت می‌شود. این گونه که بومی چین است خوش‌طعم بوده و برگ‌هایی پهن و سفت دارد. ابتدا به جهت استفاده از میوه آن، در سایر نواحی آسیای شرقی پرورش یافت و بعدها در دهه اول سده نوزدهم به کالیفرنیا و جنوب اروپا معرفی شد. رقم ژاپنی «هاچیا» به‌طور گسترده کشت می‌شود. این میوه دارای تانن بالایی است که میوه نارس را گس و تلخ می‌کند. با بالغ شدن میوه، سطح تانن کاهش می‌یابد. خرمالوهایی مانند «هاچیا» باید پیش از مصرف، کاملا رسیده باشند. زمانی که این میوه رسید، بافتی ژله‌ای و ضخیم تشکیل می‌شود که در پوسته‌ای نازک و مومی قرار گرفته‌است. از نظر تجاری و به‌طور کلی، این میوه دارای دو نوع گس و غیر گس است. هاچیای قلبی‌ شکل رایج‌ترین نوع خرمالوی گس است که حاوی سطوح بسیار بالایی از تانن‌های محلول است. تانن‌ها به روش‌های مختلفی از بین می‌روند، مثلا می‌توان خرمالوی گس را به‌مدت چند روز در کاغذی پیچیده و در معرض نور قرار داد. وجود اتیلن در محیط، این فرایند را تا حد زیادی تسریع می‌کند. برای مصارف خانگی، راحت‌ترین و مؤثرترین فرایند، این است که خرمالوهای در حال رسیدن را در یک ظرف تمیز و خشک به همراه سایر انواع میوه که در حین رسیدن، مقادیر زیادی اتیلن تولید می‌کنند، نگهداری کرد.

در طب سنتی ایران و منابع دارویی گیاهی، شاه بلوط اسبی (معمولاً با نام لاتین Horse Chestnut یا Aesculus hippocastanum) به عنوان یک گیاه دارویی شناخته شده است.

منطقه بومی

شاه‌بلوط اسبی بومی منطقهٔ بالکان (کشورهایی مانند آلبانی، بلغارستان، یونان و مقدونیه) است.

این گیاه به طور طبیعی در دامنه‌های کوهستانی و در زیستگاه‌هایی با خاک مرطوب‌تر یافت می‌شود.

مناطق کشت و گسترش

اگرچه بومی منطقه‌ای محدود است، اما این درخت در بسیاری از مناطق جهان کاشته شده و گسترش یافته:

در اروپا، در خیابان‌ها، پارک‌ها و فضاهای عمومی به صورت زینتی بسیار دیده می‌شود.

در آمریکای شمالی نیز در مناطق معتدل‌تر رشد می‌کند؛ مثلاً در ایالات متحده در مناطق USDA zone 3 تا 7 کاشته می‌شود.

شرایط مطلوب رشد: خاکی که “مرطوب ولی خوب زهکشی شده” باشد، آفتاب کامل تا نیم‌سایه، و منطقه با تابستان نه خیلی خشک.

خواص مصرفی

برخی از خواص گزارش‌شده برای شاه بلوط اسبی عبارت‌اند از:

بهبود مشکلات گردش خون و تقویت دیواره رگ‌ها: ترکیبی به نام «آِسکین» (Aescin) در شاه بلوط اسبی وجود دارد که ممکن است در نارسایی مزمن وریدی (انسداد یا ضعف برگشت خون در وریدها) مؤثر باشد.

کاهش التهاب و ورم: به دلیل ترکیبات فلاونوئیدی و تانن‌ها، خاصیت ضد التهابی برای این گیاه ذکر شده است.

مزاج آن در طب سنتی: گرم و خشک خوانده شده است.

کاربرد در طب سنتی برای مشکلات گوارشی: مثلاً برای اسهال، به علت قابض بودن میوه آن.

تصفیه‌کننده خون، رفع ورم لوزه، اختلالات صفراوی: در برخی منابع طب سنتی گزارش شده است.

نکات احتیاطی

هم‌چنین باید چند نکته احتیاطی را در نظر داشته باشید:

مصرف زیاد یا ناصحیح آن ممکن است با عوارضی همراه باشد: مثلاً در یک منبع آمده که مصرف زیاد شاه بلوط ممکن است باعث مشکلات عصبی، تنگی نفس، حساسیت یا آسیب به حلق/مثانه شود.

تداخل دارویی: اگر دارو مصرف می‌کنید به‌ویژه داروهای ضد انعقاد خون یا مشکلات قلبی، لازم است با پزشک مشورت شود. (در منابع مکملی آمده است)

بارداری و شیردهی: برخی منابع اشاره دارند که قبل از مصرف در بارداری حتماً باید با پزشک مشورت شود.

نتیجه گیری

شاه بلوط اسبی می‌تواند به‌عنوان یک گیاه مکمل برای بهبود گردش خون، کاهش التهاب، برخی مشکلات گوارشی یا رگ‌های ضعیف مطرح باشد. اما نه به‌عنوان «درمان قطعی» برای بیماری‌ها. توصیه می‌کنم اگر به فکر استفاده آن هستید، ابتدا با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنید؛ به ویژه اگر دارو مصرف می‌کنید یا شرایط خاص پزشکی دارید.

از خواص عناب در طب سنتی این است که می تواند برای مشکلاتی که ناشی از حرارت است مانند سوزش ادرار، سوزش مقعد و خارش زیرپوستی مفید باشد.

از پیامبر خدا «ص» نقل است که: «عناب تب را می‌برد.»

از امام صادق (ع) نقل است: برتری عناب بر دیگر میوه ها، به سان برتری ما بر دیگر مردمان است.

در جای دیگری نقل شده که امیرمومنان علی (ع) به خواب شخصی که چشمانش سفید شده بود و چیزی نمیدید آمد و فرمود: عناب را نرم کن و با آن سرمه بکش. راوی می گوید عناب را با هسته اش نرم کردم و سرمه کشیدم، چشمانم خوب شد.

توضیح این که عناب چون رو به خنکی است، برای التهاب چشم می تواند خوب باشد. اما مصرف خودسرانه آن به هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود. باید توجه داشت، وجود چنین احادیثی، دلیل بر اجرای مفاد آن توسط افراد نمی باشد.

احادیث طبی پس از سند شناسی و اطمینان از صحت صدور از حضرت معصوم، باید از نظر زمان و مکان و مورد نیز کاملا بررسی شوند مخصوصا در موارد حساس مثل چشم الزاما قابل تعمیم و اجرا نمی باشند. تجویز گیاهان دارویی فقط باید توسط پزشک حاذق در امر طب سنتی باشد.

عناب میوه نسبتا معروف،کوچک، شبیه سنجد، به قطر یک سانتی مترو شبیه بیضی است. رنگ آن رو به قرمز است. عناب خوب عنابی است که درشت‌تر و قرمزتر باشد. همچنین عناب نیمه‌خشک و خشک بهتر از تازه آن است.

عناب یک دارو است و مردم باید توجه داشته باشند که مصرف هر روز آن توصیه نمی‌شود. عناب هیچ خاصیت غذایی ندارد و هضم سختی دارد. یعنی جرمی دارد که هضم آن را برای معده سخت می‌کند. بنابراین افرادی که مشکل هضم دارند نباید زیاد عناب استفاده کنند.

طبیعت عناب معتدل است ؛ بنابراین برای خیلی از افراد مناسب است. بنابراین در فصول گرم و برای افراد گرم مزاج مفیدتر است. عناب برای گلو، ریه و سینه بسیار مناسب است و برای افرادی که سخنران، قاری یا مداح هستند و زیاد از حنجره خود استفاده می‌کنند، مناسب است که گهگاهی از آن استفاده کنند.

چون رو به خنکی نیز می‌باشد برای سوزش و گرفتگی گلو که ناشی از حرارت و خشکی (بدنبال استفاده زیاد از حنجره) باشد، مناسب است.

خاصیت جالب عناب این است که مواد غلیظ و سفت موجود در بدن را نرم می‌کند و آنها را آماده دفع می‌کند و از طرف دیگر اخلاط و مواد رقیق‌ مانند صفرا که سوزش ایجاد می‌کند را کمی قوام می‌دهد و دفع می‌کند.

برای مشکلاتی که ناشی از حرارت است مانند سوزش ادرار، سوزش مقعد و خارش زیرپوستی می‌تواند مفید باشد. همچنین برای حرارت کبد هم بسیار مناسب است.

عناب می‌تواند در رفع خستگی بسیار مفید باشد. اما افرادی که سردی مزاج دارند هر روز نباید عناب مصرف کنند.

عناب برای التهاب حاد کلیه و مثانه مفید است. باعث ضعف قوای جنسی می‌شود که مصلح آن عسل، کشمش و مویز است. دفع عناب با گلاب سریع‌تر است و سختی هضم آن کمتر می‌شود.

افراد می‌توانند 3-2 عدد عناب را با 1 قاشق زرشک در یک فنجان آب به مدت چند ساعت خیس کنند و بعد آن را له و مخلوط کرده و از صافی رد کنند. مایع بدست آمده که خنک است برای صفرا و جوشش خون و تشنگی زیاد در فصل تابستان و اقلیم گرم بسیار مفید است.

از خواص فلفل در طب سنتی این است که این ماده با خاصیت خشک کننده بودن، تحلیل برنده مواد و اخلاط زائد و غلیظ است. یکی دیگر از ادویه جات رایج در ایران و کل جهان فلفل است که انواعی داشته و با توجه به شیوع مصرف، نوع سیاه آن را در اینجا مد نظر داریم.

نوع سیاه فلفل مزاجش گرم تر و قوی تر از سایر انواع است و حرارت زیادی تولید می کند.مزاج آن گرم و خشک بوده و بسیار قوی است و اکثر حکما، درجه سه قدرت را برای آن قائل هستند اما جناب ابن سینا، آن را درجه چهار می داند. بنابراین باید مراقب بود و اصلاً نباید در مصرف فلفل زیاده روی شود و نباید دائم و روزمره استفاده شود.

وقتی حرارت در بدن زیاد باشد رطوبت ها کم می شود و بدن رو به خشکی می رود، پس کسانیکه زیاد فلفل می خوردند به تدریج بدن های چروکیده و لاغری پیدا می کنند.

مصرف فلفل باعث گرم شدن معده، کبد و اعضا میشود؛ لذاکسانی که دچار سردی معده و کبد هستند (که یکی از نشانه های آن ضعف عمل هضم است) می توانند از این گیاه به میزان بیشتری نسبت به دیگران استفاده کنند.

بنابراین مصرف فلفل برای رفع برخی انواع رفلاکس و نفخ که ناشی از سردی و رطوبت معده هستند، بسیار مفید است. می توان به غذاهایی که سرد و نفاخ هستند فلفل اضافه کرد تا از سردی و مضرات آن ها کاسته شود. طبق قاعده، ادویه ای که به غذا زده می شود باید متناسب با مزاج غذا و مصلح آن باشد و ترجیحا نباید برای یک غذا از چند جور ادویه استفاده کنیم.

مثلاً اگر مزاج غذا گرم است، مثل اکثر سرخ کردنی ها یاکباب گوشت های قرمز، نباید همراه با این ها ادویه های گرم مثل فلفل استفاده شود چون حرارت غذا بالاتر رفته و در بدن اخلاط و مواد سوخته و سمی و صفرای غیرطبیعی تولید می کند که منجر به عوارض کوتاه مدت (داغی بدن، جوش و کهیر، سوزش ادرار و خارش پوست و …) و بلند مدت (لک های پوستی، التهاب و زخم های گوارشی و حتی سرطان) می شود.

فلفل برای کاهش درد مفید است و امروزه محصولاتی در بازار و داروخانه داریم که از فلفل گرفته شده و در طب سنتی هم گفته شده که مسکن درد است و روغن گیاهی حاوی آن نیز همین خاصیت را دارد.

روغن فلفل معمولا به صورت موضعی برای دردهای مزمن عضلات و مفاصل که ناشی از سردی و اسپاسم باشند مفید می باشد. اگر به صورت معتدل و متناسب با غذا و فصل و اقلیم استفاده شود، برای انسان مفید می باشد. روغن فلفل با خاصیت خشک کننده بودن، تحلیل برنده مواد و اخلاط زائد و غلیظ است. با همین مکانیزم می تواند موجب خوش بو شدن بدن و پاکسازی اعضا و جوارح شود.

روغن فلفل همچنین با دفع رطوبت های زائد مغز و تحریک نسبی آن، باعث تقویت حافظه و افزایش توجه و گیرایی مطالب و کاهش منگی می شود و نیز برای برخی انواع فلج و سستی ها که ریشه مغزی دارند هم مفید است.

برای سرفه و رفع سرفه ناشی از سردی و تنگی نفس ناشی از سردی بسیار مفید است. کسانی که در سیستم ریوی بلغم زائد دارند می توانند از فلفل بهره مند شوند. نیاز به تاکید نیست که برای رسیدن به این خواص، باید به طور معقول و منطقی از این دارو استفاده کرد و نه سرخود و در مقادیر زیاد که قطعا بسیار مضر خواهد بود.

 راستشو بخوای، همه‌مون یه جورایی فکر می‌کنیم ماست یعنی سلامتی! یعنی اگه یه کاسه ماست روزی نخوریم انگار یه چیزی از زندگیمون کمه. از تبلیغای تلویزیون بگیر تا توصیه‌های دکترای امروزی، همه میگن: «بخور، خوبه! کلسیم داره، برای استخون عالیه.» ولی صبر کن!

 واقعیت اینه که همیشه اون چیزی که شنیدیم 100٪ درست نیست.

تو طب سنتی و حتی روایت‌های قدیمی، میگن ماست یه قاعده داره: اگه تنها بخوری، میتونه برعکس عمل کنه و به جای اینکه استخونات رو محکم کنه، آروم‌آروم کلسیم از استخون بکشه بیرون و باعث پوکی بشه .

 پس ماست مثل یه شمشیر دو لبه‌است.

 اینجاست که پای یه مفهوم قدیمی و فوق‌العاده به اسم مصلحات وسط میاد.

یعنی چی؟ یعنی باید کنار ماست یه چیزی بخوری که اون مضرات رو خنثی کنه. مثلاً زنیان، نعناع، گل محمدی، آویشن، موسیر، فلفل سیاه و…

 این ترکیب دقیقاً همون چیزیه که تو روایت امام موسی کاظم (ع) هم اومده:

«اگه میخوای ماست بهت ضرر نزنه، همراهش یه هضم‌کننده بخور.»

اگه تنها بخوری = دشمن استخون‌ها

اگه با مصلحات بخوری = دوست استخون‌ها

 ببین رفیق، پوکی‌استخوان یه جور بیماری خاموشه! یعنی تا وقتی کار از کار نگذره خیلیا اصلاً متوجهش نمی‌شن. استخونا تو ظاهر سالم هستن، ولی در واقع مثل اسفنج میشن؛ پر از سوراخ و ضعیف.

وقتی این اتفاق میفته، کوچک‌ترین ضربه‌ای میتونه باعث شکستگی بشه. واسه همینه که خیلی از مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها با یه زمین‌خوردن ساده دچار شکستگی لگن یا ستون فقرات میشن.

 به زبان ساده:

عوامل زیادی دست‌به‌دست هم دادن:

 اینطوریه که حتی جوونای 30–35 ساله هم دیگه دچار ضعف استخون میشن.

خب همه می‌دونیم که لبنیات، مخصوصاً شیر و ماست، همیشه به‌عنوان منبع اصلی کلسیم معرفی‌شدن.

 اما نکته‌ای که کمتر بهش توجه میشه اینه که:

  جذب کلسیم همیشه به مصرف لبنیات وابسته نیست. خیلی از سبزیجات، دونه‌ها و حتی آجیل‌ها کلسیم قابل‌جذب دارن. جذب کلسیم به عوامل دیگه هم ربط داره. مثلاً حضور ویتامین D، میزان اسیدی یا قلیایی بودن بدن، و تعادل غذایی.

 اینجا داستان جالب میشه

 از دید طب مدرن: مصرف لبنیات برای پیشگیری از پوکی‌استخوان توصیه میشه، اما شواهد علمی جدید نشون میدن مصرف بیش از حد ماست و شیر لزوماً مساوی استخون‌های قوی نیست.

 از دید طب سنتی ایرانی: مصرف لبنیات طبع سرد دارن، و اگه بدون مصلح مصرف بشن، میتونن مشکلات گوارشی، ضعف عضلات و حتی پوکی استخوان رو تشدید کنن.

پس جواب اینه:

لبنیات خوبن، ولی به شرطی که درست مصرف بشن.

ماست یه غذای پرطرفدار و خنک‌کننده‌است. ولی چرا بعضیا میگن باعث پوکی استخون میشه؟

جوابش اینجاست: ماست سرشار از اسید لاکتیکه. وقتی وارد بدن میشه، محیط داخلی رو اسیدی میکنه.

حالا بدن برای خنثی‌کردن این اسید میره سراغ کلسیم ذخیره‌شده در استخون‌ها. نتیجه؟ به‌مرور کلسیم از استخون کشیده میشه بیرون.

اینجاست که نقش مصلحات مشخص میشه. یعنی یه همراه برای ماست که هم سردی‌شو بگیره، هم اسیدشو خنثی کنه، هم جذب کلسیم بهتر بشه.

پوکی‌استخوان یه بیماری خاموش و جدیه که ریشه‌اش هم سبک زندگی امروزیه.

لبنیات مثل ماست و شیر می‌تونن نقش مثبت یا منفی داشته باشن:

مثبت وقتی با مصلح مصرف بشن.

منفی وقتی به‌تنهایی و زیاد خورده بشن.

پس کلید ماجرا اینجاست:

یاد بگیریم چطور ماست بخوریم که به‌جای پوکی، باعث استحکام استخون بشه.

ماست در ظاهر یه خوراکی ساده‌است، اما پشتش یه علم کامل از میکروب‌شناسی و بیوشیمی خوابیده. برای درست شدن ماست، شیر رو با یه میکروارگانیسم خاص (باکتری‌های اسیدلاکتیک مثل Lactobacillus bulgaricus و Streptococcus thermophilus) ترکیب میکنن.

این باکتریا، قند طبیعی شیر یعنی لاکتوز رو میشکونن و تبدیلش میکنن به:

 اسیدلاکتیک

 مقدار کمی دی‌اکسیدکربن

 ترکیبات معطر

 همین اسیدلاکتیک باعث میشه شیر غلیظ بشه و به همون چیزی تبدیل بشه که ما بهش میگیم “ماست “.

حالا داستان از اینجا شروع میشه.

وقتی ماست وارد بدن میشه، اسیدلاکتیک هم همراهشه.

مقدار کمش مفیده، چون باعث افزایش باکتری‌های مفید روده (پروبیوتیک‌ها) میشه.

 1. باعث پایین اومدن pH خون میشه (یعنی محیط بدن اسیدی میشه).

 2. بدن برای خنثی‌کردن این اسیدیته، سراغ کلسیم استخونا میره.

 3. کلسیم از استخون‌ها آزاد میشه = استخون‌ها ضعیف‌تر میشن.

 این دقیقاً همون چیزیه که طب سنتی از هزار سال پیش‌گفته: ماست خالی باعث ضعف و پوکی میشه.

 ماست منبع عالی پروتئین، کلسیم، ویتامین B2 و B12.

 باکتری‌های پروبیوتیک داخل ماست میتونن هضم رو بهبود بدن و ایمنی بدن رو بالا ببرن.

 مصرف متعادل ماست (روزانه 1–2 کاسه) به‌شرط همراه بودن با رژیم متنوع غذایی، میتونه به‌سلامت استخون کمک کنه.

 مصرف زیاد لبنیات، به‌خصوص ماست شیرین و بدون مصلح، الزماً با تراکم استخون بیشتر رابطه نداره.

 حتی در بعضی موارد، مصرف افراطی می‌تونه باعث التهاب و کاهش جذب مواد معدنی بشه.

طب سنتی به‌جای اینکه فقط به مواد مغذی نگاه کنه، بیشتر به طبع و مزاج اهمیت میده.

از دید طب سنتی:

 ماست سرد و تره.

 مصرف زیادش باعث سردی معده، تضعیف هضم، درد مفاصل، رطوبت بدن و پوکی استخون میشه.

 اما اگه با مصلحات مصرف بشه (یعنی چیزایی با طبع گرم و خشک مثل زنیان، نعناع، فلفل سیاه، موسیر و گل محمدی)، هم سردی رو می‌گیره و هم ضررش خنثی میشه.

به عبارتی:

ماست بدون مصلح = دشمن

ماست با مصلح = دارو

 بیایم خیلی ساده توضیح بدیم:

 1. ماست اسید داره → محیط بدن اسیدی میشه.

 2. بدن برای خنثی کردن اسید، از کلسیم ذخیره‌شده تو استخونا خرج می‌کنه.

 3. نتیجه: استخونا آروم‌آروم پوک میشن.

 مصلحات دقیقاً برای این طراحی‌شدن که این مضرات رو خنثی کنن.

مثال:

  زنیان: ضد نفخ، گرم‌کننده معده، تقویت‌کننده استخون.

  نعناع یا پونه: بهبود هضم، رفع سردی و دل‌پیچه.

  موسیر یا سیر خشک: ضد عفونت، افزایش جذب کلسیم.

  فلفل سیاه: گرم‌کننده قوی، جلوگیری از اسیدی شدن بدن.

 وقتی اینا رو همراه ماست می‌خوری، دیگه اسیدلاکتیک نمیتونه اونقدر تخریب کنه، و کلسیم به جای اینکه از بدن خارج بشه، جذب استخونا میشه.

 بیای یه مثال بزنیم:

 یه کاسه ماست ساده، سرد و اسیدی.

 حالا بهش یه قاشق موسیر خشک یا پودر زنیان اضافه کن.

 این ترکیب باعث میشه هم سردی خنثی بشه، هم جذب کلسیم بهتر بشه.

 تو طب مدرن هم همین موضوع ثابت شده: وجود ترکیبات گیاهی گرم‌کننده میتونه جذب مواد معدنی لبنیات رو افزایش بده.

پس تا اینجا فهمیدیم:

ماست از راه تخمیر شیر درست میشه و حاوی اسید لاکتیکه.

این اسید می‌تونه محیط بدن رو اسیدی کنه و باعث ازدست‌رفتن کلسیم بشه.

علم مدرن میگه مصرف متعادل ماست خوبه، ولی زیاد و بی‌برنامه نه.

طب سنتی میگه ماست به‌شرط مصلحات مفیده، وگرنه میتونه مضر باشه.

کلید ماجرا اینه

ماست تنها نخوریم، همیشه با مصلح بخوریم.

ببین رفیق، ما توی ایران همیشه شنیدیم که «برای سالم موندن استخونا باید شیر و ماست زیاد بخوریم».

ولی یه چیزی رو یادت باشه: همیشه پرچم «هر چی بیشتر، بهتر» توی سلامتی درست نیست.

خیلی وقتا همین چیزی که فکر می‌کنیم ناجیه، اگه اشتباه مصرف بشه، میشه قاتل خاموش!

یکی از همین داستانا همین ماست و لبنیات هستن. درستن که پر از کلسیم‌ان، ولی وقتی بی‌مصلح و بی‌قاعده خورده بشن، میتونن برعکس عمل کنن و استخونا رو پوک کنن. حالا چرا؟ بیا مرحله به مرحله بازش کنیم.

1. اسیدی شدن بدن و فرار کلسیم

ماست یه خاصیت داره: به خاطر اسید لاکتیک، محیط بدن رو اسیدی میکنه.

حالا بدن ما چیکار می‌کنه؟ واسه اینکه این اسیدیته رو خنثی کنه، میره سراغ ذخیره کلسیم توی استخونا و اونارو میکشه بیرون!

یعنی ماست میخوری که کلسیم بگیری، ولی آخرش کلسیم از استخونت میره هوا.

2. ماست بی‌مصلح = سردی بدن

طبق طب سنتی، ماست «سرد و تر»ه. وقتی تنها خورده بشه، بدن سرد میشه و سوخت‌وساز پایین میاد.

نتیجه؟ جذب کلسیم به‌درستی انجام نمیشه و استخونا روزبه‌روز ضعیف‌تر میشن.

3. مصرف شبانه ماست

خیلیا عادت دارن شب قبل خواب یه کاسه ماست بخورن. این کار توی طب ایرانی یکی از بدترین عادت‌هاست.

چون شب بدن میره توی فاز استراحت، معده سرد میشه و نه‌تنها جذب انجام نمیشه، بلکه درد مفاصل و ضعف استخوانی هم به‌مرور بروز پیدا میکنه.

4. لبنیات صنعتی و پاستوریزه

یه نکته خیلی مهم: شیر و ماست صنعتی که از سوپرمارکت میگیریم با اون لبنیات روستایی خیلی فرق دارن.

تو پروسه پاستوریزه، بخشی از آنزیم‌های طبیعی شیر از بین میرن. همین باعث میشه ارزش غذایی بیاد پایین و بدن سخت‌تر بتونه مواد معدنی رو جذب کنه.

5. مصرف بیش‌ازحد

کلسیم بدن مثل آب توی لیوانه. وقتی پر شد، دیگه جا نداره. مصرف بیش‌ازحد لبنیات باعث میشه کلیسم اضافی دفع بشه یا حتی توی رگ‌ها رسوب کنه.

این خودش میتونه مشکلات جدید درست کنه، از سنگ کلیه گرفته تا مشکلات قلبی.

شکستگی‌های مکرر (مخصوصاً لگن و ستون فقرات)

تو طب ایرانی یه اصطلاح داریم: غلبه سردی و رطوبت.

یعنی وقتی لبنیات سرد (مثل ماست بی‌مصلح) زیاد خورده بشه، رطوبت بدن زیاد میشه → مفاصل شل میشن → استخونا سست میشن → پوکی استخوان کم‌کم خودش رو نشون میده.

جالب اینجاست که روایت هم داریم از امام موسی کاظم علیه‌السلام که فرمودن:

«ماست رو تنها نخورید، با مصلح بخورید تا ضرر نداشته باشه.»

ماست و لبنیات می‌تونن هم ناجی استخونا باشن، هم نابودکننده‌شون.

همه‌چی بستگی داره به:

پس به‌جای حذف کامل یا مصرف بی‌رویه، باید هوشمندانه و اصلاح‌شده سراغ لبنیات رفت.

هر غذایی یه طبع داره (سرد، گرم، خشک، تر).

وقتی طبع یه غذا با بدن ما جور نباشه، میتونه ضرر بزنه. اینجاست که “مصلحات” وارد میشن.

مصلحات موادی هستن که کنار غذای اصلی مصرف میشن تا ضررشو بگیرن و هضمشو بهتر کنن.

 در مورد ماست هم چون سرد و تره، باید کنارش چیزای گرم و خشک بخوریم تا تعادل برقرار بشه.

زنیان طبعش گرم و خشکه.

ضد نفخ و ضد ترشه.

برای تقویت معده و جلوگیری از ضعف استخون فوق‌العاده ا‌ست.

 تحقیقات نشون داده زنیان حاوی تیمول و کارواکروله؛ اینا:

ضد میکروب و ضد قارچن.

به هضم پروتئین و کلسیم کمک میکنن.

جلوی اسیدی شدن معده و خون رو میگیرن.

روش مصرف:

نصف قاشق چای‌خوری پودر زنیان رو بریز تو ماست.

میتونی با خیار یا موسیر هم مخلوط کنی.

نعناع گرم و خشکه.

باعث رفع دل‌پیچه، نفخ و سنگینی معده میشه.

سردی ماست رو کامل میگیره.

نگاه علمی:

 نعناع سرشار از منتوله که:

آرامش‌بخشه.

ضد میکروبه.

باعث افزایش جذب مواد معدنی میشه.

روش مصرف:

یه قاشق مرباخوری پودر نعناع خشک بریز تو ماست.

یا چند برگ تازه‌اشو خرد کن بریز روش.

طبع گرم و خشکه.

قلب و اعصاب رو تقویت میکنه.

هضم غذا رو آسون میکنه.

نگاه علمی:

گل محمدی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها و فلاونوئیدهاست.

این ترکیبات:

جلوی التهاب استخون و مفاصل رو میگیرن.

باعث بهبود خلق و خو میشن.

روش مصرف:

 · یه قاشق چای‌خوری گلبرگ خشک آسیاب‌شده بریز تو ماست.

موسیر گرم و خشکه.

ضد عفونته.

باعث تقویت معده و جلوگیری از سردی میشه.

نگاه علمی:

موسیر پر از ترکیبات سولفوردار مثل سیر و پیازه.

این ترکیبات:

ضد میکروبن.

جذب کلسیم و منیزیم رو افزایش میدن.

استخونا رو تقویت میکنن.

روش مصرف:

موسیر خشک رو خیس کن و بعد با ماست قاطی کن.

طبع خیلی گرم و خشکه.

ضد نفخ، ضد بلغم و تقویت‌کننده هضم.

نگاه علمی:

 فلفل سیاه حاوی پپرینه که:

سوخت‌وساز رو بالا می‌بره.

جذب مواد مغذی (مثل کلسیم و آهن) رو 30٪ بیشتر میکنه.

روش مصرف:

یه نوک قاشق چای‌خوری فلفل سیاه آسیاب‌شده رو به ماست اضافه کن.

پونه گرم و خشکه.

برای دل‌پیچه، نفخ و سردی معده عالیه.

نگاه علمی:

 پونه سرشار از کارواکرول و آنتی‌اکسیدان‌هاست.

خاصیت ضدمیکروبی قوی داره.

جذب مواد معدنی رو تقویت میکنه.

روش مصرف:

یه قاشق مرباخوری پودر پونه خشک بریز تو ماست.

طبع گرم و خشکه.

تقویت‌کننده مغز و استخونه.

نگاه علمی:

 کنجد فوق‌العاده‌ست چون:

هر 100 گرمش حدود 975 میلی‌گرم کلسیم داره (خیلی بیشتر از شیر و ماست).

پر از منیزیم، روی و پروتئینه.

روش مصرف:

یه قاشق غذاخوری کنجد بو‌داده بریز روی ماست.

نمک گرم و خشکه.

سردی ماست رو کم میکنه.

نگاه علمی:

 نمک زیاد ضرر داره، اما مقدار کمش می‌تونه تعادل الکترولیت بدن رو حفظ کنه.

روش مصرف:

یه نوک قاشق نمک دریا بریز تو ماست.

 خب رفیق

دیدی چقدر انتخاب داریم برای اینکه ماست رو از یه دشمن به یه دارو تبدیل کنیم؟

هر کدوم از این مصلحات علاوه‌بر اینکه مضرات ماست رو می‌گیرن، خودشون کلی خاصیت هم دارن.